बैशाख २३, काठमाण्डाै । अमेरिका र इरानबीच युद्ध अन्त्य गर्ने उद्देश्यले छोटो समझदारीपत्रमा सहमति नजिकिँदै गएको एक क्षेत्रीय स्रोतले जानकारी दिएको छ। यद्यपि ट्रम्प प्रशासनका अधिकारीहरूले यसअघि यस्ता वार्ताहरू अन्तिम समयमा विफल भएको अनुभव रहेकाले सतर्क रहनुपर्ने बताउनुभएको छ।
मंगलबार पाकिस्तानी मध्यस्थकर्तामार्फत इरान सहमतितर्फ अघि बढिरहेको सकारात्मक प्रतिक्रिया ह्वाइट हाउसले प्राप्त गरेको दुई अधिकारीहरूले जानकारी दिनुभएको छ। तर उहाँहरूले पाकिस्तानको आशावादिताप्रति केही शंका पनि व्यक्त गर्नुभएको छ।
हालका दिनहरूमा कूटनीतिक पहल पुनः सक्रिय भएको बताइएको छ। राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले वार्तालाई सरल बनाउँदै इरानका मध्यमार्गी पक्षलाई पुनः वार्ताको टेबलमा ल्याउने प्रयास गरिरहनुभएको स्रोतले उल्लेख गरेको छ, जटिल विषयहरू पछि समाधान गर्ने उद्देश्यसहित
भित्रभित्रै छलफल भइरहेको एक पृष्ठीय योजनामा युद्ध अन्त्य गर्ने घोषणा गर्ने तथा ३० दिनको वार्ता अवधि सुरु गर्ने प्रस्ताव समावेश गरिएको छ। यस अवधिमा आणविक कार्यक्रम, इरानी सम्पत्ति फुकुवा गर्ने र होर्मुज जलडमरू मार्गको सुरक्षासम्बन्धी विषयहरू समाधान गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।
योजनाका विस्तृत विवरणहरू तत्काल पुष्टि हुन बाँकी भए पनि यसमा १० वर्षभन्दा बढी अवधिसम्म युरेनियम संवर्द्धन रोक्ने प्रावधान रहने बताइएको छ। यसअघि अमेरिकाले २० वर्षको प्रस्ताव राखेको थियो।
यस योजनाअनुसार इरानले उच्च स्तरमा संवर्द्धित युरेनियम भण्डार देशबाहिर पठाउनुपर्ने व्यवस्था रहने उल्लेख गरिएको छ, तर यससम्बन्धी विस्तृत पक्षहरू अझै छलफलमै रहेका छन्।
पाकिस्तानी पक्षबाट प्राप्त सकारात्मक संकेतपछि राष्ट्रपति ट्रम्पले “प्रोजेक्ट फ्रिडम” नामक कार्यक्रम अस्थायी रूपमा स्थगित गर्ने घोषणा गर्नुभएको थियो, जसले जलडमरू मार्गमा अड्किएका जहाजहरूलाई मार्गदर्शन गर्ने कार्य गरिरहेको थियो। यसअघि विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले “अपरेसन एपिक फ्युरी” समाप्त भएको र अब सम्पूर्ण ध्यान “प्रोजेक्ट फ्रिडम” मा केन्द्रित गरिएको बताउनुभएको थियो।
क्षेत्रीय स्रोतका अनुसार अमेरिका जति आक्रामक रूपमा आफ्ना कार्यक्रम अघि बढाउँछ, इरानभित्रका कडा धारका समूहहरू त्यति नै सशक्त बन्दै गएका छन्।
ट्रम्प प्रशासनको प्रमुख प्राथमिकता कूटनीतिक समाधानमार्फत युद्ध अन्त्य गर्नु र जलडमरू मार्गलाई शीघ्र पुनः सञ्चालनमा ल्याउनु रहेको बताइएको छ।
तर बुधबार राष्ट्रपति ट्रम्पले नयाँ चेतावनी दिँदै इरानले सहमति नगरेमा पहिलेभन्दा अझ तीव्र र उच्चस्तरको बमबारी गरिने बताउनुभएको छ।
यसअघि युद्धविराम घोषणा हुनु अघि अमेरिकी अधिकारीहरूले इरानले आणविक कार्यक्रम स्थगित गर्ने, होर्मुज जलडमरू मार्गमा लगाइएका प्रतिबन्धहरू हटाउने, तथा अमेरिका तर्फबाट प्रतिबन्धहरू खुकुलो पार्ने र रोकिएको अर्बौं डलर बराबरको इरानी सम्पत्ति फुकुवा गर्ने विषयमा सहमति गर्ने लक्ष्य राखीएको थियो।
उप-राष्ट्रपति जेडी भान्स, विशेष दूत स्टिभ विटकफ र जारेड कुशनर पाकिस्तानमा दोस्रो चरणको वार्ताका लागि जान तयार हुनुभएको थियो, तर इरानी नेतृत्वभित्रको मतभेदका कारण उक्त वार्ता विफल भएको अमेरिकी अधिकारीहरूले जानकारी दिनुभएको थियो।